علائم خرابی قطعات داخلی دستگاه تصفیه هوا

دستگاه تصفیه هوا معمولا سر و صدای خاصی ندارد و همین ویژگی باعث می شود تغییرات کوچک در رفتارش را دیر متوجه شوید. با این وجود، کاهش ناگهانی مکش، صدای متفاوت فن، خاموش و روشن شدن های بی دلیل، ثابت ماندن عدد کیفیت هوا یا روشن نشدن قطعه ای همچون لامپ UV، هر کدام سرنخی از وضعیت قطعاتی هستند که داخل بدنه قرار دارند. این نکته را هرگز فراموش نکنید که خرابی هر کدام از بخش ها روی عملکرد قسمت های دیگر هم اثرگذار هستند.

۷ علامت خرابی قطعات داخلی دستگاه تصفیه هوا

تشخیص خرابی قطعات داخلی تنها با شنیدن صدای فن یا دیدن چراغ هشدار ممکن نیست و باید ببینید دستگاه چه تغییری در رفتار خود نشان می دهد. مثلا وقتی دستگاه روشن نمی شود، بررسی اولیه برق و کابل منطقی است. اگر هم این موارد سالم باشند، باید به سراغ برد پاور، اتصالات داخلی یا مدار کنترل رفت. دانستن این که چرا دستگاه تصفیه هوا روشن نمی شود، برای تفکیک ایرادهای ساده از خرابی های داخلی مفید خواهد بود.

1- دور فن پایین یا ضعف در مکش

اگر فن در حال چرخش باشد، اما باد خروجی به نسبت قبل ضعیف شده باشد، باید ببینید مشکل از مسیر عبور هواست یا خود مجموعه فن. در شرایط عادی، فن باید بتواند متناسب با فرمان مدار کنترل، سرعتش را عوض کند. سنسورهای کیفیت هوا هم در مدل های هوشمند، اطلاعات آلودگی را به مدار کنترل ارسال می کنند تا سرعت فن بر اساس شرایط تنظیم گردد. این یعنی خرابی موتور فن، گیر کردن بخش متحرک، فرسودگی بلبرینگ یا اختلال در مدار فرمان موتور باعث کار نکردن فن مطابق انتظارمان می شود.

ابتدا فیلتر، مسیر ورودی و خروجی هوا را بررسی کنید. اگر محدودیت جریان وجود ندارد اما فن هنوز دور کافی نمی گیرد، باید موتور، مجور و مدار فرمان فن را با ابزارهای مناسب بررسی کرد. باز کردن موتور یا اندازه گرفتن بخش های الکتریکی کار تکنسین هاست.

2- صداها و لرزش های غیر عادی در دستگاه

تغییر جنس صدا از صدای یکنواخت به صدای تق تق یا وزوز، اتفاقی نیست. داخل دستگاه مجموعه ای از قطعات متحرک، اتصالات و اجزای الکتریکی شکل می دهند و لق شدن، برخورد یا فرسودگی، الگوی صدای دستگاه را عوض می کند. خرابی یا فرسودگی بلبرینگ در بخش مکانیکی، تاب برداشت یا نامتعادل شدن پروانه، گیر کردن جسم خارجی داخل فن و شل شدن اجزای داخلی، منجر به بروز چنین صداهایی می شود.

دستگاه را خاموش و از برق جدا کنید و تنها قسمت های قابل دسترسی مانند فیلتر و مسیر ورودی را بررسی نمایید. جهت بررسی پروانه، موتور، بلبرینگ یا اتصالات داخل بدنه، باز کردن دستگاه را به تعمیرکار بسپارید.

3- نشان دادن عدد اشتباه برای سنسور کیفیت هوا

سنسورهای کیفیت هوا در مدل های مجهز به نمایشگر یا حالت خودکار، اطلاعاتی دارند که مستقیما روی سرعت فن تاثیر دارند. دستگاه با استفاده از داده های مربوط به ذرات یا گازهای آلاینده، تصمیم می گیرد فن را در چه سطحی اندازه بگیرد.

پس اگر هوای محیط تغییر محسوسی داشته اما نمایشگر دستگاه همیشه یک وضعیت را نشان می دهد یا دستگاه در شرایط آلوده همچنان روی دور پایین باقی می ماند، شاید ایراد در سنسور یا مدار اندازه گیری باشد. البته کثیفی دریچه یا محل سنجش سنسور نیز سیستم را مختل می کند.

این ایراد یک نشانه مهم دیگر هم دارد. شاید خود فن به لحاظ مکانیکی سالم باشد، اما فرمان درستی برای افزایش سرعت دریافت نکند. در واقع مشکل از توانایی فن برای چرخیدن نیست و از اطلاعاتی که دستگاه برای کنترل فن دریافت می کند، است.

ابتدا بخش سنسور و دریچه مرتبط با آن را طبق دفترچه راهنما تمیز کنید و عملکرد دستگاه را در شرایطی با آلودگی قابل تشخیص مقایسه نمایید. اگر مقدار نمایش داده شده غیر منطقی باقی ماند یا سرعت فن با وضعیت هوا هماهنگ نشد، سنسور و مدار اندازه گیری باید توسط تعمیرکار تست شوند.

4- عدم واکنش طبیعی پنل، فرمان های کنترلی یا عملکرد اصلی

گاهی چراغ های دستگاه تصفیه روشن هستند و حتی نمایشگر هم فعال می شود، اما فرمان ها درست اجرا نمی شوند یا عماکرد اصلی دستگاه آغاز نمی شود. این حالت به بخش کنترل الکترونیکی مربوط است. مدارهای کنترلی در این دستگاه ها وظیفه کنترل سرعت فن، دریافت اطلاعات سنسورها و مدیریت برخی عملکردهای جانبی را به عهده دارند.

این خرابی، خود را به شکل های متفاوتی نشان می دهد. مثلا دستگاه امروز عادی کار می کند و بعد ناگهان متوقف می شود، یا بعد از چند دقیقه کار، فرمان های پنل را قبول نمی کند. در دستگاه هایی که قابلیت های هوشمند، اختلالات الکترونیکی یا نرم افزاری دارند، شاید چنین رفتاری دیده شود. از این رو، پیش از نتیجه گیری در مورد خرابی برد، ریست دستگاه و بررسی تنظیمات را توصیه می کنیم.

5- خاموش شدن ناگهانی دستگاه در شرایط سالم بودن برق

در این شرایط باید ابتدا پریز، دوشاخه و سیم برق را بررسی کنید. وقتی برق ورودی سالم است و دستگاه همچنان هیچ واکنشی ندارد، احتمال خرابی بخش داخلی افزایش می یابد. یکی از موارد مهم، برد پاور است که وظیفه دریافت و مدیریت برق ورودی برای مدارهای دستگاه را دارد. پس نقص در این قطعه از دلایل روشن نشدن دستگاه است.

در یک سری از مدل ها، فیوز، کلید داخلی، اتصالات یا مدارهای حفاظتی هم در مسیر تغذیه قرار دارند. راه حل این است که پریز و کابل را با وسیله ای سالم بررسی کنید. اگر برق ورودی قطعی است، دستگاه را باز نکنید. بررسی برد پاور، فیوزها، سوکت ها و مدارهای حفاظتی به دانش برق و ابزار اندازه گیری نیاز دارند. در صورت وجود آثار سوختگی، بوی تند الکتریکی یا صدای جرقه نیز دستگاه را از برق جدا کنید و تا زمان بررسی دوباره روشن نکنید.

6- روشن نشدن لامپ UV

لامپ UV در برخی دستگاه های تصفیه هوا یکی از مراحل تکمیلی برای تصفیه یا ضدعفونی است. خاموش بودن این لامپ شاید ناشی از اتمام عمرش باشد، اما سیم کشی، سوکت، مدار تغذیه لامپ یا بخش کنترل هم باید بررسی شوند. شاید دستگاه در ظاهر سالم باشد، فن کار کند و هوا هم از فیلترها رد شوند، اما یک قابلیت داخلی آن از مدار خارج شده باشد.

• ابتدا ببینید دفترچه دستگاه برای لامپ UV چراغ یا کد هشدار مشخصی تعریف کرده است یا نه.
• اگر لامپ روشن نمی شود، از باز کردن بخش UV و دستکاری سیم ها خودداری کنید.
• بررسی لامپ، مدار راه انداز، سوکت و برد باید توسط تکنسین انجام شود.

7- بوی سوختگی یا بوی الکتریکی از داخل دستگاه

فیلتر اشباع شده، آلودگی یا رطوبت باعث ایجاد بوی نامطبوع از سمت دستگاه های تصفیه می شود. البته وقتی بو ماهیت سوختگی، پلاستیک داغ یا عایق سیم دارد، موضوع متفاوت است. این علامت با گرم شدن غیر عادی موتور، آسیب دیدن سیم کشی، اتصالات، برد یا یک قطعه الکترونیکی مرتبط است. از سمت دیگر، اگر موتور به خاطر گرفتگی مسیر هوا تحت فشار کار کند، بار مکانیکی و حرارتی اش هم بیشتر می شود.

تفاوت بوی فیلتر با بویی از قطعه الکتریکی نیز کاملا مشهود است. بوی کپک، ماندگی یا دود جذب شده بیشتر به محیط و فیلتر مرتبط است، اما بوی تند سوختگی که هنگام کار دستگاه ایجاد می شود، خصوصا اگر همراه با گرمای غیر عادی یا صدای غیر معمول باشد، باید کاملا جدی گرفته شود. خرابی قطعات داخلی مانند موتور و سیستم الکترونیکی نیز چنین بویی را ایجاد می کند.

دستگاه تصفیه هوا را فورا خاموش و از برق جدا نمایید. بعد از آن، ببینید فیلتر آلودگی شدید دارد یا نه، اما برای رسیدن به برد، موتور یا سیم کشی، بدنه را باز نکنید. اگر بوی سوختگی از بخش داخلی باشد، تعمیرکار باید مسیر تغذیه، موتور، برد و اتصالات را بررسی کند.

یک نکته مهم در تشخیص خرابی تصفیه هوا

نکته پایانی این است که هر کاهش عملکردی را نباید به خرابی یک قطعه نسبت داد. مثلا کم شدن باد خروجی شاید ناشی از گرفتگی فیلتر باشد، اما در صورت سالم بودن فیلتر و تغییر همزمان صدای موتور، احتمالا ایراد فن یا موتور بیشتر است. به همین شکل، روشن نشدن دستگاه ابتدا باید از نظر برق ورودی بررسی شود و تنها بعد از حذف این احتمالات، سراغ برد پاور و مدار داخلی می رویم. گرفتگی فیلتر، جانمایی نامناسب، تنظیمات و مشکلات برق باید پیش از رسیدن به تشخیص خرابی داخلی کنار گذاشته شوند.